Duurzaam­heids­ver­eisten werden lange tijd gezien als een admini­stra­tieve last. Maar ‘The State of Sustai­na­bi­lity Repor­ting in Europe’, een recent onder­zoek van osapiens, schetst een ander beeld: 81% van de Europese duurzaam­heids­pro­fes­si­o­nals ziet duurzaam­heids­rap­por­tage inmid­dels als een motor voor innovatie en concur­ren­tie­voor­deel. Meer dan 77% van de bedrijven automa­ti­seert al onder­delen van hun rappor­tage en begint nu de vruchten te plukken van eerdere inves­te­ringen. Toch remt een gebrek aan interne ESG-exper­tise de vooruit­gang; bedrijven in de Benelux blijven duide­lijk achter op het gebied van automa­ti­se­ring, paraat­heid voor regel­ge­ving en kennis. 

Benelux loopt flink achter 

Zakelijke leiders in de Benelux signa­leren een aanzien­lijke achter­stand in duurzaam­heids­rap­por­tage. Veel organi­sa­ties missen de systemen en exper­tise om ESG-gegevens effec­tief te verza­melen en te inter­pre­teren. Uit het onder­zoek blijkt dat 36% van de Benelux-bedrijven een gebrek aan interne duurzaam­heids­kennis aangeeft – iets meer dan in de DACH-regio (33%). Ook de automa­ti­se­rings­graad is laag: slechts 36% van de organi­sa­ties in de Benelux gebruikt automa­ti­se­ring voor ESG-processen, verge­leken met 88% in DACH. Op het gebied van regel­ge­vings­voor­be­rei­ding voelt slechts 33% van de Benelux-bedrijven zich voldoende voorbe­reid voor aanko­mende EU-richt­lijnen zoals de CSRD en CSDDD, terwijl 85% van de bedrijven in de DACH-regio aangeeft goed voorbe­reid te zijn. Deze verschillen benadrukken de dringende noodzaak voor Benelux-bedrijven om hun ESG-infra­struc­tuur te versterken en in lijn te brengen met Europese standaarden. 

Van verplichting naar strategische hefboom 

Hoewel steeds meer Europese bedrijven duurzaam­heids­rap­por­tage omarmen, verschilt het tempo van trans­for­matie aanzien­lijk per regio. De DACH-regio loopt voorop met 88% van de bedrijven die automa­ti­se­ring inzetten, al is volle­dige automa­ti­se­ring ook daar nog een uitda­ging, slechts 29% heeft het volledig geïmple­men­teerd, bijna het dubbele van het Europese gemid­delde van 15%. 

In andere regio’s liggen de adoptie­cij­fers lager: 60% in de Nordics en Spanje, 54% in Frank­rijk, 40% in de Benelux en slechts 36% in Italië. Dit duidt op aanzien­lijke verschillen in digitale volwas­sen­heid binnen Europa. 

97% van de duurzaam­heids­lei­ders in DACH en 90% in de Nordics zien rappor­tage als een strate­gisch voordeel. Daarmee onder­strepen ze een verschui­ving in denken: van naleving naar waarde­cre­atie. Bedrijven die inzetten op digitale infra­struc­tuur en betrouw­bare data rappor­teren concrete voordelen op het gebied van innovatie, effici­ëntie en marktpositie. 

Duurzaamheidsrapportage als aanjager van innovatie 

Meer dan de helft van de onder­vraagde bedrijven geeft aan dat duurzaam­heids­in­span­ningen hebben geleid tot nieuwe of verbe­terde producten en diensten – van duurzame verpak­kingen tot klimaat­be­sten­dige toele­ve­rings­ke­tens en AI-gestuurde risico­tools. In DACH rappor­teert 65% product­in­no­vatie dankzij duurzaam­heid, gevolgd door Frank­rijk (40%) en Spanje (31%). Wat koplo­pers in heel Europa verbindt, is hun inzet op digitale infra­struc­tuur en betrouw­bare gegevens als hefbomen voor langetermijnwaarde. 

“In heel Europa is duurzaam­heid geen compli­ance-oefening meer – het is een strate­gi­sche priori­teit die innovatie, veerkracht en markt­lei­der­schap stimu­leert. Europese bedrijven zetten wereld­wijd de toon en maken van duurzaam­heid een kataly­sator voor groei op de lange termijn”, aldus Alberto Zamora, medeop­richter en CEO van osapiens. 

Volledige automatisering blijft een uitdaging 

Ondanks de vooruit­gang is volle­dige automa­ti­se­ring voor veel bedrijven nog buiten bereik. De grootste obsta­kels zijn imple­men­ta­tie­kosten (30%), gebrek aan interne exper­tise (16%) en integra­tie­pro­blemen met bestaande systemen (14%). Het kennis­ge­brek is het grootst in de Benelux (36%), DACH (33%) en Italië (26%), waar teams vaak onvol­doende vaardig­heden hebben om duurzaam­heids­data goed te beheren. 

Buiten DACH is rappor­tage vaak incon­sis­tent door gefrag­men­teerde systemen. Tegelij­ker­tijd hebben DACH-bedrijven vooral moeite met handma­tige gegevens­ver­za­me­ling (36%) en verifi­catie voor audits (29%). Zonder betrouw­bare, gecen­tra­li­seerde data blijven duurzaam­heids­in­di­ca­toren losstaan van strate­gi­sche besluit­vor­ming – en verliezen ze hun impact. 

Waar automatisering de meeste waarde oplevert 

Voor bedrijven die wél inves­teren in automa­ti­se­ring, zijn de voordelen duide­lijk. De grootste impact zit in gegevens­ver­za­me­ling en ‑validatie (38%), rappor­tage en audit­voor­be­rei­ding (30%), en het volgen van naleving (30%). Ook risico­be­heer en commu­ni­catie met stake­hol­ders profi­teren. Automa­ti­se­ring vermin­dert niet alleen de admini­stra­tieve last, maar verhoogt ook de nauwkeu­rig­heid en trans­pa­rantie binnen duurzaamheidsprocessen. 

De onzichtbare uitdaging: gebrekkig inzicht in toeleveringsketens 

Bijna één op de drie bedrijven (30%) noemt compli­ance in de toele­ve­rings­keten als hun grootste rappor­ta­ge­pro­bleem. Dieper in de keten wordt het verkrijgen van tijdige en betrouw­bare gegevens steeds lastiger. Bijna een kwart van de respon­denten geeft aan  onvol­doende vertrouwen te hebben in hun vermogen om volle­dige trans­pa­rantie te reali­seren. Verou­derde systemen en handma­tige tracking bemoei­lijken het inzicht in Scope 3‑emissies en de verifi­catie van toele­ve­ran­ciers. Dit leidt tot gemiste kansen om risico’s te beperken, leveran­ciers te optima­li­seren en veerkrach­tige, verant­woorde opera­ties op te bouwen. 

Van naleving naar concurrentievoordeel 

The State of Sustai­na­bi­lity Repor­ting in Europe laat zien dat duurzaam­heids­rap­por­tage zich ontwik­kelt van een nalevings­plicht tot een strate­gi­sche aanjager van innovatie en concur­ren­tie­ver­mogen. Bedrijven die inves­teren in automa­ti­se­ring en betrouw­bare data zien nu al tastbare voordelen op het gebied van product­ont­wik­ke­ling, effici­ëntie en risico­be­heer­sing. Tegelijk blijven uitda­gingen bestaan: gefrag­men­teerde systemen, beperkte exper­tise en een gebrek aan inzicht in de toele­ve­rings­keten blijven knelpunten. 

“Om van compli­ance een concur­ren­tie­voor­deel te maken, moeten organi­sa­ties duurzaam­heid consis­tent, digitaal en integraal verweven met hun kernstra­tegie”, besluit Zamora. 

Het onder­zoek ‘The State of Sustai­na­bi­lity Repor­ting in Europe’ verza­melde inzichten van 250 senior leiders in zes belang­rijke Europese markten: DACH, Benelux, de Nordics, Frank­rijk, Spanje en Italië. De onder­zochte sectoren variëren van industrie en retail tot automo­tive, chemie en life sciences, wat zorgt voor een breed en repre­sen­ta­tief beeld van de ontwik­ke­ling van duurzaam­heids­stra­te­gieën in Europa. 

De studie richtte zich speci­fiek op beslis­sers zoals Heads of Sustai­na­bi­lity, Heads of Human Rights, CFO’s, CIO’s en Heads of Supply Chain. Alle respon­denten zijn werkzaam bij onder­ne­mingen met 250 of meer medewer­kers, waardoor de resul­taten relevant zijn voor organi­sa­ties met complexe struc­turen en substan­tiële bloot­stel­ling aan wet- en regelgeving.