De opkomst van artifi­ciële intel­li­gentie zorgt in vrijwel alle sectoren voor nieuwe verwach­tingen, maar ook voor verwar­ring. Wordt AI een vervanger van mensen, of vooral een hulpmiddel? Volgens Pascal Daloz, CEO van Dassault Systèmes, is het antwoord helder: AI veran­dert de industrie funda­men­teel, maar niet door de wetten van de natuur buiten spel te zetten. Integen­deel. Juist in sectoren waar fysica, materi­aal­ge­drag en veilig­heid doorslag­ge­vend zijn, kan AI alleen waarde toevoegen als die diep veran­kerd is in enginee­ring­kennis en industriële reali­teit. Daloz delde zijn visie op AI tijdens het 3DEXPERIENCE WORLD-event in Houston.

Dassault Systèmes positi­o­neert zich al decennia in het hart van de wereld­wijde enginee­ring­ge­meen­schap. Die context is cruciaal om de visie van Daloz te begrijpen. De ingeni­eurs die werken aan vlieg­tuigen, auto’s, medische appara­tuur of complexe produc­tie­lijnen opereren niet in een abstracte digitale wereld, maar in een omgeving waar fouten directe gevolgen kunnen hebben. AI kan processen versnellen en alter­na­tieven verkennen, maar neemt de fysieke beper­kingen niet weg. De wetten van de fysica blijven gelden, ongeacht de intel­li­gentie van algoritmen, vertelde Daloz in Houston.

Daarom ziet hij AI niet als vervan­ging, maar als verme­nig­vul­diger. Engineers kunnen met AI meer scenario’s doorre­kenen, sneller itereren en complexere systemen begrijpen. Die kracht komt niet voort uit losse algoritmen, maar uit de combi­natie van geome­trie, gedrag, produc­tie­lo­gica en gebruiks­con­text in zogeheten virtuele tweelingen.

Van industriële productie naar kenniseconomie

Volgens Daloz bevindt de industrie zich midden in een ingrij­pende struc­tu­rele overgang. Waar onder­ne­mingen in de vorige eeuw vooral fysieke objecten produ­ceerden, draait de heden­daagse industrie steeds meer om kennis en knowhow. In moderne fabrieken is dat zicht­baar: niet de machines op de werkvloer, maar de ontwerp- en enginee­ring­sys­temen bepalen in hoge mate de uitein­de­lijke prestaties.

Voorbeelden zoals 3D-printing maken dit tastbaar. Het fysieke object is in toene­mende mate het resul­taat van digitale beslis­singen. Producten worden steeds vaker ‘software-defined’, waarbij ontwerp, simulatie en optima­li­satie vooraf plaats­vinden. Daarmee veran­dert ook de rol van de virtuele wereld. Waar simulatie vroeger vooral een afspie­ge­ling was van de werke­lijk­heid, wordt het virtuele domein nu leidend. Of zoals Daloz het uitlegde: het digitale model genereert het fysieke resultaat.

Virtual twins als bron van waarde

Die verschui­ving legt grote druk op de nauwkeu­rig­heid van digitale modellen. Als het virtuele domein de werke­lijk­heid aanstuurt, mag er geen ruimte zijn voor benade­ringen. In sectoren waar mensen­le­vens op het spel staan, is vertrouwen I de modellen essen­tieel. Daloz benadrukt dat dit vertrouwen voort­komt uit de manier waarop kennis wordt vastge­legd, verrijkt en beschermd.

Binnen Dassault Systèmes worden virtuel twins daarom gezien als ‘fabrieken van kennis’. Ze verza­melen data uit de echte wereld, combi­neren die met bestaande knowhow en maken die op schaal­bare wijze beschik­baar binnen organi­sa­ties. Zo ontstaat een continue leercy­clus waarin ervaring, data en simulatie elkaar versterken.

Kennis als nieuwe valuta

In deze benade­ring wordt kennis zelf de kern van de econo­mi­sche waarde, meent Daloz. In zijn visie veran­dert intel­lec­tueel eigendom daarmee in een nieuwe vorm van valuta. AI kan kennis automa­ti­seren en verspreiden, maar juist daarom wordt bescher­ming ervan cruciaal. Daloz stelt dat bedrijven funda­men­teel andere keuzes moeten maken over hoe zij met hun data en modellen omgaan.

Daaruit volgt ook een herde­fi­nitie van een fenomeen als Product Lifecycle Manage­ment. Waar PLM tradi­ti­o­neel draaide om het beheren van product­data, spreekt Daloz nu over ‘Intel­lec­tual Property Lifecycle Manage­ment’. De centrale vraag is niet alleen hoe data wordt gebruikt, maar ook wie eigenaar is van de kennis die uit deze data wordt afgeleid. Bij AI-systemen is dat complex: is de eigenaar degene die de data levert, de persoon of firma die het algoritme bouwt of degene die het model traint?

Daloz wil dit te adres­seren door in het 3DEXPE­RIENCE-platform van Dassault Systèmes alle bijdragen te traceren en te scheiden per organi­satie. Zo moet worden voorkomen dat intel­lec­tueel eigendom onbedoeld van de ene naar de andere klant stroomt.

Industry world models in plaats van generieke modellen

Een belang­rijk onder­scheid in de visie van Daloz is dat tussen algemene AI-modellen en industrie-speci­fieke toepas­singen. Waar grote taalmo­dellen vooral zijn gericht op algemene kennis en taal, vereist industriële AI een diep begrip van zowel fysica als praktijk­er­va­ring. Daarom intro­du­ceert Dassault Systèmes het concept van het ‘industry world model’.

Zo’n model combi­neert weten­schap­pe­lijke kennis met industriële knowhow. Het gaat niet alleen om het begrijpen van de fysieke wereld, maar ook om redeneer­ver­mogen, ontwerp­keuzes en opera­ti­o­nele conse­quen­ties. In die combi­natie ziet Daloz het onder­schei­dend vermogen voor industriële toepas­singen van AI.

Virtuele companions als nieuwe interface

Binnen dat kader ontwik­kelt Dassault Systèmes zogeheten virtuele compa­n­ions. Deze fungeren als digitale partners voor verschil­lende rollen binnen organi­sa­ties. Er is een compa­nion gericht op business- en project­ma­na­ge­ment, een op enginee­ring en creati­vi­teit, en een op weten­schap­pe­lijke onder­bou­wing. De achter­lig­gende gedachte is dat verant­woor­de­lijk­heid altijd bij mensen blijft. AI onder­steunt, maar neemt geen beslis­singen zonder mense­lijke betrokkenheid.

Deze benade­ring sluit aan bij eerdere ervaringen van Daloz met geauto­ma­ti­seerde codege­ne­ratie in industriële automa­ti­se­ring. Ook daar bleek dat, ondanks vergaande automa­ti­se­ring, een mense­lijke eindver­ant­woor­de­lijke noodza­ke­lijk blijft.

Een nieuw economisch model voor AI

De intro­ductie van virtuele compa­n­ions roept vragen op over het business­model van een bedrijf als Dassault Systèmes. Tradi­ti­o­neel worden softwa­re­li­cen­ties per gebruiker verkocht. Maar een digitale compa­nion is geen mense­lijke gebruiker. Daloz schetst daarom een toekom­stig model gebaseerd op drie eenheden: kennis, knowhow en werk. Een AI-agent kan verschil­lende disci­plines beheersen, industrie­spe­ci­fieke ervaring opdoen en continu actief zijn. De combi­natie daarvan wordt bepalend voor de econo­mi­sche waarde.

Hoe dit precies wordt vertaald naar prijs­mo­dellen, staat nog niet vast. Eerst wil Dassault Systèmes ervaring in de praktijk opdoen met klanten.

Digitale soevereiniteit en keuzevrijheid

Een ander thema in dde visie van Daloz is digitale soeve­rei­ni­teit. Hij benadrukte I Houston dat soeve­rei­ni­teit niet gelijk­staat aan isolatie. Het gaat juist om keuze­vrij­heid. Nu verschil­lende geogra­fi­sche regio’s hun eigen AI-modellen ontwik­kelen, moeten bedrijven kunnen kiezen waar zij hun data en intel­lec­tueel eigendom onderbrengen.

Initi­a­tieven zoals Gaia‑X ziet hij als kader om Europese cloud-ecosys­temen beter te laten samen­werken, niet als alter­na­tief voor bestaande hypers­ca­lers. Het doel is inter­o­pe­ra­bi­li­teit en bescher­ming van intel­lec­tueel eigendom, niet het uitsluiten van mondiale technologie.

In Europa wordt daarnaast gekeken naar eigen AI-modellen, zoals Mistral, als onder­deel van die strate­gi­sche keuzevrijheid.

Een structurele transformatie

Wat uit de visie van Daloz vooral naar voren komt, is dat AI voor de industrie geen losstaande techno­logie is, maar onder­deel van een bredere trans­for­matie. Digital twins, kennis­be­heer, AI-agents en soeve­rei­ni­teit vormen samen een nieuw systeem waarin virtueel en fysiek steeds verder samen­smelten. Volgens Daloz staat de industrie daarmee pas aan het begin van een ontwik­ke­ling die de komende jaren bepalend zal zijn voor concur­ren­tie­kracht, innovatie en vertrouwen.