De digitale euro is technisch klaar om uitge­rold te worden door de Europese Centrale Bank. Het Europees Parle­ment heeft pas zijn goedkeu­ring uitge­sproken, hoewel formele instem­ming nog moet volgen. Zorgen over privacy zijn er nog wel, maar volgens Annelieke Mooij, univer­si­tair docent staats- en bestuurs­recht bij Tilburg Law School, is de bescher­ming van persoons­ge­ge­vens meer dan voldoende gewaar­borgd. Boven­dien zou de digitale betaal­in­fra­struc­tuur, die wordt aange­boden naast de digitale euro, in het huidige geopo­li­tieke klimaat een belang­rijke stap zijn naar digitale soevereiniteit.

Van Annelieke Mooij verschijnt vandaag het boek Desig­ning the Digital Euro. Daarin behan­delt ze de juridi­sche, econo­mi­sche en techni­sche onder­bou­wing van de digitale euro.

Oorspron­ke­lijk was het opzetten van de digitale euro bedoeld voor het behoud van de euro als wettig betaal­middel. Door afname van het gebruik van contant geld, ons enige wette­lijke betaal­middel, en intro­ductie van niet op euro-gebaseerde betaal­munten (zoals stable­coins), ontstonden namelijk zorgen over het voort­be­staan van de euro. Dat scenario is inmid­dels groten­deels achter­haald, maar de digitale euro heeft evengoed belang­rijke voordelen. De belang­rijkste op een rij:

Voordelen voor consumenten

• Makke­lijker reizen en betalen binnen de Eurozone en de EU, in de toekomst ook goedkoper wisselen naar andere munten;
• Betere bescher­ming als een bank failliet gaat, want je geld staat bij de Europese Centrale Bank;
• Een centrale rekening bij de ECB maakt het makke­lijker om over te stappen naar een andere bank. Dat bevor­dert de concur­rentie tussen finan­ciële dienst­ver­le­ners, met als mogelijk gevolg hogere spaar­rentes voor consumenten.

Bredere voordelen: Europese infrastructuur

• Met de digitale euro komt er ook een Europese infra­struc­tuur, die de EU minder afhan­ke­lijk maakt van de huidige voorna­me­lijk Ameri­kaanse infra­struc­tuur (denk aan Master en Visa debet- en credit­cards). In het Trump-tijdperk zitten daar risico’s aan vast.
• Een Europese digitale infra­struc­tuur bevor­dert de concur­rentie tussen banken en andere finan­ciële dienst­ver­le­ners, waar consu­menten en het bedrijfs­leven van kunnen profiteren.
• In de toekomst mogelijk goedkoper valuta wisselen voor bedrijven; wat de handel goedkoper maakt.

Mogelijke risico’s

Aan de digitale euro zijn ook risico’s verbonden. Zo zou de overheid toegang kunnen hebben tot gevoe­lige infor­matie over trans­ac­ties. Euroscep­tici maken hier vooral bezwaar tegen, en zij vormen een belang­rijke stem in het Europar­le­ment. Deze angst is volgens Mooij echter volledig ongegrond, gelet op de consti­tu­ti­o­nele verhou­dingen van de EU. De ECB is onafhan­ke­lijk van politieke invloed en heeft zich te houden aan de grond­rechten, die voldoende waarborgen bieden tegen enige vorm van enige vorm van inmen­ging door de overheid.

Boven­dien heeft de ECB, in tegen­stel­ling tot commer­ciële partijen, geen winst­oog­merk. Daarom is er voor de ECB geen reden om onzorg­vuldig om te gaan met persoons­ge­ge­vens of deze te achter­halen. Wel is de ECB naast centrale bank ook toezicht­houder op commer­ciële instel­lingen. Duide­lijke regel­ge­ving over het scheiden van digitale euro en andere gegevens is er nog niet.

Een ander risico betreft de veilig­heid. De ECB zou namelijk de afron­ding van alle trans­ac­ties met de digitale euro voor rekening nemen. In beginsel betekent dit dat kwaad­wil­lende enkel de servers van de ECB hoeven te hacken. Daar staat tegen­over dat de ECB veel inves­teert in cyber­vei­lig­heid en daar kennis voor in huis heeft, vaak zelfs meer dan commer­ciële aanbieders.

Ten slotte kost de digitale infra­struc­tuur veel energie. Zolang de energie­tran­sitie binnen de EU niet is voltooid, draagt deze dus bij aan klimaat­ver­an­de­ring. Aan de andere kant: als we gebruik blijven maken van de huidige Ameri­kaanse infra­struc­tuur, zijn we afhan­ke­lijk van de energie­tran­sitie in de VS. En op het moment is die daar geen prioriteit.