De tegen­stel­ling is inmid­dels meer dan bekend: Europa zou te veel reguleren, de Verenigde Staten juist te weinig. Zeker rond kunst­ma­tige intel­li­gentie lopen de meningen uiteen. Terwijl Brussel werkt aan kaders voor veilige en trans­pa­rante AI, waarschuwen critici dat te strikte regels innovatie kunnen afremmen. Tegelij­ker­tijd klinkt vanuit andere delen van de wereld juist de roep om méér toezicht.

Voor Shreyas Vasanth Kumar, SVP & Head – Conti­nental Europe bij de Indiase IT-dienst­ver­lener Hexaware, is die tegen­stel­ling minder zwart-wit dan ze vaak wordt voorge­steld. “Een goed percen­tage aan regule­ring beschermt de eindge­bruiker”, zegt hij in een inter­view vanuit Londen. “Dat is noodza­ke­lijk en goed. Maar het is ook gezond dat er elders in de wereld een tegen­stem is die ons scherp houdt en vraagt: doen we niet te veel?”

Regulering als onderdeel van ons sociale weefsel

Volgens Kumar moet de discussie minder ideolo­gisch worden gevoerd en meer vanuit het perspec­tief van bedrijfs­voe­ring en inter­o­pe­ra­bi­li­teit. Regule­ring is geen abstract politiek instru­ment, maar een uitdruk­king van maatschap­pe­lijke keuzes. “Regels worden niet gemaakt door mensen van buitenaf”, benadrukt hij. “Het zijn wijzelf die proberen onszelf te beschermen. Het is onder­deel van het sociale weefsel van onze maatschappij.”

De afgelopen decennia hebben sectoren als finan­ciële dienst­ver­le­ning, farma, trans­port en automo­tive zich ontwik­keld tot sterk geregu­leerde omgevingen. Toch zijn daar ingrij­pende innova­ties uit voort­ge­komen, van elektri­sche voertuigen tot complexe, maar goed functi­o­ne­rende digitale platformen. “Regule­ring heeft innovatie niet gestopt, sterker nog: het kan juist een aanjager van innovatie zijn”, stelt Kumar. “We hebben elektri­sche auto’s gekregen in een geregu­leerde wereld. We hebben nu AI in een geregu­leerde wereld.”

Daarmee verwerpt hij het simplis­ti­sche idee dat regels per definitie innovatie smoren. Wel erkent hij dat de relatie tussen beide complex is. “Het woord ‘regule­ring’ corre­leert niet vanzelf­spre­kend met ‘innovatie’”, zegt hij. “Maar als je de juiste checks and balances intro­du­ceert, zorg je dat techno­logie opereert binnen grenzen die passen bij een samen­le­ving die uitein­de­lijk mensen moet dienen.”

Over- en onderregulering: twee risico’s

Volgens Kumar schuilt er gevaar in beide uiter­sten. Te weinig regule­ring kan leiden tot korte­ter­mijn­winst met lange­ter­mijn­schade, bijvoor­beeld rond veilig­heid, privacy of maatschap­pe­lijke impact. Te veel regels kan processen vertragen of admini­stra­tieve lasten verhogen. Maar het debat moet volgens hem niet worden geredu­ceerd tot een simpele keuze tussen ‘vrijheid’ en ‘beper­king’.

Hij wijst op actuele voorbeelden uit de AI-wereld, waar zelfs zeer innova­tieve bedrijven publie­ke­lijk discus­si­ëren over grenzen en verant­woor­de­lijk­heden. “Het is mogelijk om zeer innova­tief te zijn en tegelij­ker­tijd te zeggen: we moeten hier goed over nadenken”, aldus Kumar. “Soms is pauzeren verstan­diger dan blind versnellen.”

In Europa is regule­ring voor bedrijven inmid­dels een gegeven. “Het is een fact-of-life”, zegt hij. Organi­sa­ties hebben compli­ance-struc­turen, audit-trails en gover­nance-processen geïnte­greerd in hun dagelijkse bedrijfs­voe­ring. Regule­ring is geen externe hindernis meer, maar een parallel systeem dat meedraait met de business.

AI-adoptie in Europa versnelt

Terwijl regule­ring in Europa als vaststaand kader geldt, ziet Kumar dat de aandacht voor AI in korte tijd sterk is toege­nomen. “In de afgelopen kwartalen is er een duide­lijke omslag geweest”, vertelt hij. “AI staat nu echt front-and-center in de gesprekken die wij met klanten voeren.”

Hij spreekt wekelijks met klanten in verschil­lende Europese landen en merkt dat bestuur­ders en IT-afdelingen steeds concreter willen weten hoe AI kan worden geïnte­greerd in hun processen. Dat varieert van produc­ti­vi­teits­ver­be­te­ring in softwa­re­ont­wik­ke­ling tot het heront­werpen van complete workflow-ketens.

Volgens Kumar spelen daarbij drie paral­lelle bewegingen. Ten eerste is er de brede inzet van AI-tools via hypers­ca­lers om medewer­kers produc­tiever te maken. Ten tweede wordt AI ingebed in kernpro­cessen, wat diepere archi­tec­tu­rale keuzes vereist. Ten derde groeit de aandacht voor datalo­ka­li­satie en soevereiniteit.

Soevereiniteit als randvoorwaarde

De discussie over digitale soeve­rei­ni­teit is daarbij volgens Kumar niet zozeer een aanjager van AI-adoptie, als wel een essen­tiële randvoor­waarde. “Ik zie soeve­rei­ni­teit vooral als een guard­rail”, zegt hij. “De echte stimu­lans voor AI is markt­ge­dreven. Bedrijven zien wat hun concur­renten doen en voelen de druk om mee te bewegen.”

Tegelij­ker­tijd is het voor geregu­leerde Europese organi­sa­ties ondenk­baar dat produc­tie­data vrije­lijk buiten de EU circu­leert. “Als je in Europa actief bent en geregu­leerd bent, dan moet AI hier draaien”, stelt Kumar resoluut. “De tijd is echt voorbij dat een Europese onder­ne­ming in een geregu­leerde markt produc­tie­data zomaar naar een andere juris­dictie zal laten gaan.”

Dit betekent in zijn ogen echter niet dat Europese bedrijven zich volledig afsluiten van mondiale innovatie. In testom­ge­vingen kan worden gewerkt met synthe­ti­sche data en inter­na­ti­o­nale modellen. Maar voor produc­tie­om­ge­vingen gelden strikte eisen. “Soeve­rei­ni­teit moet ingebouwd zijn in de oplos­sing”, aldus Kumar. “Het is geen optie.”

Wat infra­struc­tuur betreft verwacht hij dat veel organi­sa­ties blijven uitbe­steden, maar dan bij voorkeur aan Europese datacen­ter­par­tijen. Alleen zeer grote onder­ne­mingen zullen massaal eigen GPU-clusters en AI-infra­struc­tuur bouwen.

De EU-India handelsrelatie

Voor een bedrijf als Hexaware, met Indiase wortels en een sterke Europese aanwe­zig­heid, speelt ook de bredere econo­mi­sche context een rol. De EU en India hebben na lange onder­han­de­lingen een vrijhan­dels­ak­koord gesloten. Voor de IT-sector zijn vooral afspraken rond datastromen, markt­toe­gang en erken­ning van standaarden van belang.

Hoewel Kumar daar in het gesprek niet diep op inging, onder­streepte hij wel het belang van inter­o­pe­ra­bi­li­teit en weder­zijds vertrouwen. Een stabiel handels­kader kan het voor Europese bedrijven eenvou­diger maken om samen te werken met Indiase IT-dienst­ver­le­ners, terwijl tegelij­ker­tijd wordt voldaan aan Europese compliance-eisen.

India als neutrale partij

De recente AI Impact Summit in New Delhi bood volgens Kumar vooral een “positief momentum” voor het mondiale debat. De bijeen­komst, waar 88 landen de niet-bindende New Delhi Decla­ra­tion onder­schreven, draaide om inclu­sieve en mensge­richte AI-ontwik­ke­ling. Tegelij­ker­tijd werd ruim 200 miljard dollar aan inves­te­ringen in AI en deep tech in India aangekondigd.

“Wat het meest waardevol was, is de neutra­li­teit die India kan brengen”, zegt Kumar. In een wereld waarin de AI-infra­struc­tuur groten­deels wordt gedomi­neerd door de VS en China, positi­o­neert India zich als een bruggen­bouwer. “India wordt steeds meer gezien als een redelijke, neutrale speler die met iedereen kan samen­werken zonder partij te kiezen.”

Die positie kan ook bedrijven als Hexaware ten goede komen. In Europa bestaat naast grote multi­na­ti­o­nals een brede laag van middel­grote onder­ne­mingen die inter­na­ti­o­nale samen­wer­king verkennen. “Voor die – zoals ze het in Duits­land noemen – Mittel­stand-laag is het nog steeds deels een educa­tief proces”, aldus Kumar. “Maar de zicht­baar­heid van India op dit soort podia helpt zeker.”

Balanceren tussen autonomie en openheid

De kern van Kumars betoog is dat regule­ring, innovatie en soeve­rei­ni­teit geen tegen­polen hoeven te zijn. Europa kan strikte kaders hanteren en tegelij­ker­tijd profi­teren van wereld­wijde techno­lo­gi­sche vooruit­gang. Voorwaarde is wel dat autonomie niet wordt verward met isolatie.

“Complete techno­lo­gi­sche zelfvoor­zie­ning is niet realis­tisch”, zegt hij impli­ciet in lijn met bredere discus­sies op de AI-top. Maar strate­gi­sche autonomie in combi­natie met snelle adoptie is volgens hem wel degelijk haalbaar.

In dat spannings­veld – tussen regels en ruimte – zoeken Europese organi­sa­ties hun weg. Voor Hexaware is dat geen abstract debat, maar dagelijkse praktijk. “Regule­ring gaat niet weg”, besluit Kumar. “De vraag is hoe we die zo integreren dat zowel bedrijven als samen­le­vingen er beter van worden.”