Een mens naar de maan brengen is een ongekend ingewik­kelde operatie. Toch zit volgens SAP het interes­santste aan NASA’s Artemis-programma voor het bedrijfs­leven misschien niet in de techno­logie, maar in de manier waarop de ruimte­vaart­or­ga­ni­satie complexi­teit beheers­baar maakt. Van stap voor stap innoveren tot standaar­di­satie en de inzet van AI: NASA’s aanpak biedt verras­send herken­bare lessen voor organi­sa­ties die midden in hun eigen digitale trans­for­matie zitten.

Met Artemis wil NASA mensen terug­brengen naar de maan en de basis leggen voor verdere bemande ruimte­vaart. Daarvoor moeten duizenden mensen, overheids­or­ga­ni­sa­ties, inter­na­ti­o­nale partners en commer­ciële ruimte­vaart­be­drijven samen­werken en talloze processen en systemen op elkaar aansluiten. Die uitda­ging is in omvang misschien uitzon­der­lijk, maar in de kern verras­send herken­baar voor het bedrijfs­leven. Ook bedrijven staan voor grote trans­for­ma­ties waarin nieuwe techno­logie, mensen, processen, data en externe partners bij elkaar moeten komen. Denk alleen al aan de huidige omslag naar AI.

Juist daarom is het interes­sant om te kijken hoe NASA die enorme complexi­teit beheers­baar maakt. Want achter de grootse ambitie van Artemis schuilt een opval­lend nuchtere aanpak: stap voor stap vooruit­gaan, standaar­di­seren waar dat kan en techno­logie inzetten om mensen betere beslis­singen te laten nemen. Volgens Bart Van der Biest, Managing Director bij SAP Benelux, zijn daar vijf lessen uit te trekken.

1. Probeer niet in één keer op de maan te landen

Artemis I vloog zonder beman­ning en testte onder meer het Space Launch System en het Orion-ruimte­vaar­tuig. De volgende missies bouwen voort op wat NASA daarvan heeft geleerd. Het idee is simpel: niet alles in één keer willen bereiken, maar stap voor stap vooruit­gaan. Elke missie test wat werkt, verkleint risico’s en levert nieuwe kennis op voor de volgende stap.

Voor bedrijven die bezig zijn met digitale trans­for­matie en AI is dat een herken­bare les. Het is verlei­de­lijk om eerst een compleet beeld te maken van hoe de organi­satie er over een paar jaar uit moet zien. Maar hoe groter zo’n programma wordt, hoe groter het risico dat je jaren­lang bouwt zonder onderweg al resul­taat te boeken.

“Je hoeft bij een trans­for­matie niet op dag één te weten hoe de organi­satie er over vijf jaar exact uitziet”, zegt Van der Biest. “Veel belang­rijker is dat iedere stap iets oplevert en de basis legt voor de volgende. Begin met concrete processen, leer wat werkt en breid van daaruit verder uit.”

2. Standaardisatie remt innovatie niet, maar versnelt haar

Misschien wel de opval­lendste les van NASA gaat niet over nieuwe techno­logie, maar over standaar­di­satie. Binnen Artemis ontwik­kelt NASA nieuwe techno­logie en werkwijzen. Tegelijk wil de ruimte­vaart­or­ga­ni­satie voorkomen dat iedere missie helemaal opnieuw moet worden opgebouwd. Door zoveel mogelijk voort te bouwen op wat al werkt, kan NASA sneller verder.

Voor bedrijven geldt hetzelfde. In de loop der jaren komen er vaak steeds meer maatwerk, appli­ca­ties en databronnen bij. Dat maakt iedere veran­de­ring lastiger. Met de komst van AI wordt een goede, vaste basis nog belang­rijker. AI kan processen versnellen, maar ruimt versnip­perde data en verschil­lende werkwijzen niet vanzelf op.

“Standaar­di­satie wordt soms gezien als iets dat innovatie afremt, terwijl het juist helpt om sneller te vernieuwen”, zegt Van der Biest. “Zo kijken we er bij SAP ook naar. Met betrouw­bare data en zoveel mogelijk vaste processen wordt het makke­lijker om nieuwe techno­logie toe te voegen. Je hoeft dan niet bij iedere vernieu­wing opnieuw de basis aan te pakken.”

3. De waarde van AI zit tussen inzicht en actie

Binnen Artemis moet NASA veel onder­delen precies op elkaar afstemmen. Denk aan lanceer­sys­temen, ruimte­vaar­tuigen, landers, ruimte­pakken, weten­schap­pe­lijke instru­menten en commu­ni­ca­tie­sys­temen. Daar komen duizenden mensen, leveran­ciers, budgetten en planningen nog bij. NASA moet dus voort­du­rend beslis­singen nemen op basis van enorme hoeveel­heden informatie.

De uitda­ging is daarom niet om nog meer infor­matie te verza­melen, maar om snel te zien wat belang­rijk is. NASA brengt speci­a­listen dichter bij leveran­ciers en uitvoe­rende teams, zodat problemen eerder worden opgemerkt en sneller kunnen worden opgelost. Van der Biest ziet daar ook een rol voor AI: grote hoeveel­heden data verwerken en laten zien waar mense­lijke aandacht nodig is.

Voor bedrijven is dat herken­baar. Ook daar staat belang­rijke infor­matie vaak verspreid over verschil­lende systemen en afdelingen. Volgens Van der Biest zit de waarde van AI daarom niet in nóg meer infor­matie produ­ceren, maar in sneller van inzicht naar actie komen. “De eerste golf van genera­tieve AI draaide vooral om wat een chatbot kon vertellen. De volgende stap is om AI dichter te brengen bij de data en processen waar beslis­singen worden genomen.”

4. Autonomie vergroot wat mensen kunnen bereiken

NASA gebruikt autonome techno­logie al veel langer dan we over AI-agents praten. Robots op de maan en Mars beoor­delen zelf het terrein, kiezen veilige routes, plannen activi­teiten en vermijden obsta­kels. Door de enorme afstand kunnen ze nu eenmaal niet voor iedere beslis­sing wachten op instruc­ties vanaf aarde.

Die autonomie vervangt de mens niet, maar helpt hen om meer te bereiken. Voor bedrijven geldt hetzelfde principe. AI-agents kunnen vaste processen bewaken, infor­matie verza­melen, afwij­kingen signa­leren en bepaalde acties uitvoeren. Mensen houden daardoor meer tijd over voor situa­ties waarin hun kennis en oordeel nodig zijn.

“Autonomie draait niet om mensen uit processen halen”, stelt Van der Biest. “Het gaat erom techno­logie het voorspel­bare werk te laten doen. Zo houden mensen meer ruimte over voor uitzon­de­ringen, creati­vi­teit, strategie en ingewik­kelde beslissingen.”

5. Een moonshot doe je nooit alleen

Zelfs NASA kan een maanmissie niet alleen uitvoeren. Binnen Artemis werkt de ruimte­vaart­or­ga­ni­satie samen met commer­ciële ruimte­vaart­be­drijven, inter­na­ti­o­nale ruimte­vaart­or­ga­ni­sa­ties, weten­schap­pe­lijke instel­lingen en andere publieke en private partners. Iedere partij brengt eigen kennis en techno­logie mee.

Voor bedrijven geldt hetzelfde. Je hoeft niet alle kennis en techno­logie zelf in huis te hebben. Samen­wer­king werkt pas goed als doelen en verant­woor­de­lijk­heden duide­lijk zijn en infor­matie en processen goed op elkaar aansluiten.

Uiteindelijk draait het om vertrouwen

Achter al deze lessen zit nog iets anders: vertrouwen. Grote en complexe programma’s werken alleen als mensen niet alleen over de juiste infor­matie beschikken, maar ook de ruimte en verant­woor­de­lijk­heid krijgen om daarnaar te handelen.

“Je kunt processen standaar­di­seren, data verbinden en steeds meer automa­ti­seren, maar uitein­de­lijk blijven mensen verant­woor­de­lijk voor de beslis­singen die ertoe doen”, besluit Van der Biest. “Daarom moeten zij de ruimte krijgen om hun kennis en oordeel te gebruiken. Hoe groter en complexer de ambitie, hoe belang­rijker dat vertrouwen wordt.”