Inter­net­ge­brui­kers betalen een hoge prijs voor gratis apps en websites . De overheid slaagt er momen­teel onvol­doende in om de risico’s van online tracking te beperken. Dat is de conclusie van het vandaag gepubli­ceerde rapport ‘De prijs van gratis internet’ . Daarin roept het Rathenau Insti­tuut de Tweede Kamer op om met het tracking­be­leid een andere weg in te slaan.

Het rapport laat zien dat het volgen van het online gedrag van mensen negatief kan uitpakken voor hun privacy, autonomie, veilig­heid, gelijke behan­de­ling en welzijn. Daarnaast zijn er zorgen over de natio­nale veilig­heid en de democratie. Verder heeft eerder beleid om online tracking aan banden te leggen niet of nauwe­lijks geleid tot veran­de­ringen. Online tracking komt nog steeds veel voor en de technieken om inter­net­ge­brui­kers te volgen nemen toe. Dit alles vindt plaats in een ingewik­keld en ondoor­zichtig systeem waarin via uiteen­lo­pende technieken gegevens worden verza­meld, geana­ly­seerd en verhandeld.

Het Rathenau Insti­tuut roept op om serieus na te denken over twee alter­na­tieven: het stimu­leren van contex­tueel adver­teren en het bevor­deren van betaalde online diensten. Voor beide alter­na­tieven is minder persoon­lijke data nodig. Bij contex­tueel adver­teren worden adver­ten­ties getoond op basis van de inhoud van de bezochte webpa­gina. Betalen voor diensten is offline gebrui­ke­lijk, maar wordt online nog weinig gedaan.

Het rapport laat zien dat overstappen een ander verdien­model vereist. Dat is geen eenvou­dige opgave, want online tracking is een belang­rijke pijler van het gratis internet. De handel in data over inter­net­ge­brui­kers is een inter­na­ti­o­nale miljar­den­in­du­strie waarmee verschil­lende bedrijven in een complex adver­tentie-ecosys­teem geld verdienen.

“De alter­na­tieven die wij schetsen zijn niet eenvoudig te reali­seren en vergen een gezamen­lijke Europese inzet”, zegt direc­teur Eefje Cuppen van het Rathenau Insti­tuut. “Toch is het belang­rijk om hier een serieus gesprek over te voeren, want zaken als privacy, veilig­heid en de democratie zijn te belang­rijk om via een pop-up weg te klikken.”