Nieuw onder­zoek van Intel­li­gence Group toont aan dat stijgende jeugd­werk­loos­heid niet primair door AI wordt veroor­zaakt, maar dat de instroom van jongeren in kennis­in­ten­sieve functies wél merkbaar verschuift.

Intel­li­gence Group heeft het rapport Jongeren, AI en de arbeids­markt gepubli­ceerd. Op basis van exper­tin­ter­views, Neder­landse arbeids­markt­data en inter­na­ti­o­naal onder­zoek conclu­deren de auteurs Geert-Jan Waasdorp en Maike Krijnen dat er op dit moment geen overtui­gend bewijs is dat AI direct leidt tot hogere werkloos­heid onder jongeren. De impact van AI manifes­teert zich subtiler: niet in massaal baanver­lies, maar in een verschui­ving aan de instroom­kant van de arbeidsmarkt.

Volgens het CBS bedroeg de jeugd­werk­loos­heid (15 – 25 jaar) in november 2025 9,1%, het hoogste niveau in meer dan vier jaar. Het CBS legt daarbij zelf geen directe relatie met AI. De stijging past binnen een bredere econo­mi­sche afkoe­ling en een norma­li­satie na de uitzon­der­lijk krappe arbeids­markt van 2021 – 2023.

Wat wel zicht­baar veran­dert, zijn de kansen op een eerste baan in bepaalde sectoren. In kennis­in­ten­sieve beroepen zoals juridi­sche dienst­ver­le­ning, admini­stratie en marke­ting daalden het aantal starters­va­ca­tures de afgelopen jaren met 30 tot ruim 40%. Tegelij­ker­tijd groeit de werkge­le­gen­heid voor ervaren medewer­kers in dezelfde sectoren.

Inter­na­ti­o­naal onder­zoek, onder meer van het Stanford Digital Economy Lab en Harvard Univer­sity, laat zien dat bij bedrijven die actief AI inzetten de instroom van jonge werkne­mers (22 – 25 jaar) met 6 tot 20% daalt ten opzichte van 2022.

De werkge­le­gen­heid voor oudere werkne­mers (30+) groeit in diezelfde beroepen juist met 6 tot 13%.

AI als alibi, de rol van perceptie

Een opval­lende bevin­ding uit het onder­zoek is de rol van perceptie. Organi­sa­ties handelen niet alleen op basis van wat AI daadwer­ke­lijk kan doen, maar ook op basis van wat zij denken dat AI kan. Die verwach­tingen hebben nu al een directe invloed op het instroom­be­leid: minder junior­rollen worden uitge­schreven, stage­plekken worden terug­ge­schroefd en wervings­stops worden afgekon­digd ook in situa­ties waar AI technisch gezien nog helemaal niet in staat is het werk over te nemen.
Tegelij­ker­tijd spelen andere factoren minstens zo’n grote rol: econo­mi­sche afkoe­ling, geopo­li­tieke onzeker­heid, stijgende arbeids­kosten en de aange­scherpte uitzend-cao. AI wordt in dat krach­ten­veld regel­matig gebruikt als verkla­rings­kader, terwijl het gedrag ook goed verklaard kan worden vanuit klassieke econo­mi­sche dynamiek.

Niet de baan verdwijnt, het leerpad dreigt te verdwijnen

Genera­tieve AI neemt vooral routi­ne­ma­tige instap­taken over: samen­vatten, documen­teren, analy­seren, eerste concepten schrijven. Dit zijn precies de taken die tradi­ti­o­neel door starters werden uitge­voerd en die fungeerden als leertra­ject richting meer ervaren functies. Het risico dat Intel­li­gence Group signa­leert is daarom niet primair baanver­lies, maar het verdwijnen van de leerfunctie van het werk zelf.
Organi­sa­ties die nu stoppen met het opleiden en aannemen van starters, onder­mijnen daarmee op termijn hun eigen talent­pijp­lijn. De arbeids­markt vergrijst, en de behoefte aan jong talent neemt op de langere termijn alleen maar toe.

Skills boven diploma’s kansen voor wie meebewegt

Het rapport signa­leert ook kansen. Naarmate AI meer routi­ne­ma­tige taken overneemt, verschuift de waarde van werk richting vaardig­heden die moeilijk te automa­ti­seren zijn: kritisch denken, samen­werken, aanpas­sings­ver­mogen en empathie. Werkge­vers stellen daarbij steeds vaker praktijk­er­va­ring en aantoon­bare vaardig­heden centraal, en hechten minder waarde aan formele kwali­fi­ca­ties alleen.
Jongeren die AI begrijpen en dagelijks inzetten, hebben daarin juist een voorsprong. Bedrijven die uit voorzich­tig­heid de instroom beperken, snijden zichzelf daarmee in de vingers.