Burn-outs blijven stijgen, vooral onder jongvol­was­senen. Stress­ge­re­la­teerd verzuim duurt langer, grijpt dieper in op teams en vergroot de druk op organi­sa­ties die al kampen met perso­neels­te­korten. Volgens Dyflexis is een nieuwe aanpak nodig: inzicht in realtime werkdruk, voorspel­lende modellen die overbe­las­ting vroeg herkennen en roosters die zichzelf aanpassen om uitval te voorkomen. Dyflexis ziet 7 techno­lo­gieën die de komende jaren een revolutie in burn-outpre­ventie gaan veroorzaken.

De impact van burn-outs is groot. In de eerste plaats voor de medewerker zelf, maar ook voor de werkgever. Zij krijgen bij burn-outs te maken met kosten die ver buiten de dekking van verzuim­ver­ze­ke­ringen vallen. Denk aan bedrijfs­arts­con­sulten, vervan­ging, produc­ti­vi­teits­ver­lies en teamdruk door onderbezetting.

Langer en duurder

Stress­ge­re­la­teerd verzuim duurt boven­dien steeds langer. Volgens ArboNed en Human­Ca­pi­tal­Care vallen werkne­mers met psychi­sche klachten gemid­deld 294 dagen uit. De kosten hiervan lopen snel op. Met gemid­delde verzuim­kosten van enkele honderden euro’s per dag kan langdu­rige uitval tiendui­zenden euro’s per werknemer kosten.

Volgens Dyflexis wordt burn-outpre­ventie de komende jaren een datage­dreven disci­pline. “Zolang bedrijven blijven plannen op aanwe­zig­heid in plaats van op belast­baar­heid, herstel en teamge­zond­heid, blijven burn-outs terug­komen”, zegt Bastiaan Schoon­hoven, CCO bij Dyflexis. “Techno­logie maakt het nu mogelijk om druk op tijd te herkennen. Niet achteraf, maar op het moment dat het ontstaat.”

1. Virtuele ontspan­ning met VR-bril - Met een speciale bril stappen medewer­kers kort in een rustge­vende omgeving, zoals een bos of strand. Even helemaal uit het werk, zonder de werkplek te verlaten. In de zorg is hier al mee geëxpe­ri­men­teerd. Na 10 minuten VR-ontspan­ning daalt stress vaak merkbaar. Deze ‘virtuele mini-breaks’ helpen om spanning sneller af te bouwen, vooral tijdens drukke periodes. In een onder­zoek onder IC-verpleeg­kun­digen bleek dat een korte VR-ervaring van gemid­deld 12 minuten de stress aanzien­lijk verlaagde (UMC Utrecht, 2022). Deze vorm van mentale reset maakt het makke­lijker om op een gezonde manier door te werken, juist in sectoren met hoge werkdruk.

2. Inzet­baar­heid als onder­deel van je planning, niet alleen je bezet­ting – Steeds meer organi­sa­ties verschuiven van plannen op aanwe­zig­heid naar plannen op belast­baar­heid. Daarbij wordt niet alleen gekeken of iemand kán werken, maar ook of het op dat moment verstandig is. Slimme plannings­sys­temen houden rekening met herstel­pe­ri­odes, opeen­vol­gende zware diensten en de draag­kracht van het hele team. Als iemand al een zware week heeft gehad, wordt automa­tisch gezocht naar betere alter­na­tieven. Zo komt inzet­baar­heid op gelijke hoogte met bezet­ting. Bij Dyflexis zien ze in de praktijk dat organi­sa­ties met datage­dreven planning sneller kunnen bijsturen. Door histo­ri­sche én actuele belas­ting te combi­neren, ontstaan gezon­dere roosters die overbe­las­ting actief voorkomen in plaats van alleen achteraf reageren.

3. AI herkent stress aan je stem – Nieuwe software kan stress herkennen aan hoe iemand spreekt. Denk aan toonhoogte, snelheid of kleine trillingen in de stem. AI merkt zo veran­de­ringen op die mensen zelf vaak nog niet voelen. Dat geeft een organi­satie de kans om op tijd te onder­steunen, bijvoor­beeld met coaching of rustiger werk. Deze techniek wordt nu al getest in klanten­ser­vice en zorg. Onder­zoe­kers van MIT ontwik­kelden AI-modellen die op basis van stemin­to­natie stress of vermoeid­heid detec­teren met verras­send hoge nauwkeu­rig­heid (MIT CSAIL, 2021). Dit kan helpen om begin­nende overbe­las­ting vroeg­tijdig te signa­leren, zonder extra hande­lingen of vragenlijsten.

4. Slimme weara­bles die je stress ook verlagen – Slimme polsbanden meten signalen als hartslag, slaap en herstel. Maar er zijn ook modellen die iets extra’s doen: ze geven zachte trillingen af die je zenuw­stelsel helpen ontspannen. Alsof je lichaam het seintje krijgt dat het veilig is om tot rust te komen. Uit onder­zoek blijkt dat zulke weara­bles stress flink kunnen verlagen als je ze dagelijks draagt. Een voorbeeld is de Apollo Neuro-band, die met trillingen het parasym­pa­thisch zenuw­stelsel stimu­leert. In een studie van de Univer­sity of Pitts­burgh daalde het stress­ni­veau van deelne­mers met gemid­deld 40% bij regel­matig gebruik. Zulke weara­bles maken zelfre­gu­latie makke­lijker, ook tijdens werktijd.

5. AI-coach die precies op tijd bijstuurt - Digitale assis­tenten helpen medewer­kers om beter voor zichzelf te zorgen. Niet met algemene tips, maar afgestemd op het gedrag van één persoon. Bijvoor­beeld: een melding om pauze te nemen na een lange focus­pe­riode, of advies om na werktijd los te koppelen. Deze AI-coaches geven een duwtje in de goede richting, op het juiste moment. Zonder te pushen. De kracht zit in persoon­lijke timing. AI-platforms kunnen via machine learning patronen herkennen in digitale werkge­woontes. Zo kan de AI bijvoor­beeld adviseren om een drukke week af te sluiten met herstel, nog voordat iemand zelf beseft dat het nodig is.

6. Een kantoor dat zich aanpast aan jou - In slimme gebouwen passen licht, geluid en tempe­ra­tuur zich automa­tisch aan. De verlich­ting wordt bijvoor­beeld zachter in de middag, of de ruimte wordt stiller bij veel concen­tra­tie­werk. Sensoren meten hoe druk het ergens is, of hoe warm. Dat helpt om vermoeid­heid en prikkels te vermin­deren. De werkom­ge­ving denkt als het ware met je mee. Het Fraun­hofer Insti­tute in Duits­land ontwik­kelt zulke ‘respon­sive offices’. Zij koppelen sensoren aan AI om werkom­ge­vingen in realtime aan te passen aan comfort én prestatie. Het resul­taat: minder aflei­ding, betere focus en meer herstel tijdens de werkdag.

7. Je brein trainen om beter met druk om te gaan - Bij neuro­feed­back leren medewer­kers hun eigen hersen­sig­nalen te herkennen en sturen. Met een soort headset zie je op een scherm hoe je brein reageert op stress. Door te oefenen met ademha­ling of focus kun je die signalen positief beïnvloeden. Uit proeven blijkt dat mensen daardoor langdurig veerkrach­tiger worden. In een studie van de Univer­si­teit Twente bleek dat deelne­mers na tien sessies neuro­feed­back een duide­lijke daling in burn-outklachten rappor­teerden. Zelfs maanden later bleven de positieve effecten zicht­baar. Deze methode zit nog in de pilot­fase, maar heeft veel potentie als mentale trainingstool.

Nu investeren betekent straks verschil maken

Voor Dyflexis is de richting duide­lijk: organi­sa­ties moeten zich voorbe­reiden op een tijd waarin teamge­zond­heid net zo datage­dreven wordt als finance of logis­tiek. Dat begint met het verza­melen van goede gegevens over werkdruk, herstel en inzet­baar­heid. Maar vooral: die ook echt gebruiken in de dagelijkse praktijk.

“Over een paar jaar kijken we terug en vragen we ons af waarom we burn-outs ooit zagen als iets dat ons ‘overkwam’”, zegt Schoon­hoven, CCO bij Dyflexis. “Techno­logie maakt het mogelijk om druk op het moment zelf te herkennen en weg te nemen. Organi­sa­ties die dat nu al omarmen, creëren een werkcul­tuur waarin uitval de uitzon­de­ring wordt in plaats van de regel.”